فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی

فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی از عسل تقلبی چیست؟

“عسل” در طب سنتی و تغذیه ایرانی ــ اسلامی از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است. در منابع طب سنتی کشورمان کنار روایات متعدد، تأکید فراوانی بر مصرف عسل برای حفظ سلامتی و درمان طیف گسترده‌ای از بیماریها شده است. اما بسیاری از مردم کشورمان با تصور اینکه در حال حاضر امکان دسترسی به عسل طبیعی و خالص وجود ندارد، عملاً خود را از این ماده غذایی شفابخش و بسیار مفید، محروم کرده‌اند. یا سرانه مصرف آنها به‌دلیل چنین تصوراتی، در سطح بسیار پایینی قرار دارد. اما با شناخت فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی می توانیم آگاهی خود را بالا ببریم و با خیال راحت تری عسل طبیعی بخریم.
 

باورهای اشتباه در مورد عسل

اولین باور اشتباه

برای آگاهی از فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی ابتدا باید باورهای غلط در مورد عسل را بدانیم. یکی از تصورات نادرستی که بین اکثر مردم درباره عسل وجود دارد، مسئله “شکرک زدن عسل” است؛ تصور عامه این است که اگر عسلی شکرک زد، یعنی آن عسل از شکر تهیه شده و اصلاً خالص و طبیعی نیست!

درباره این باور هم باید بگوییم که اصلاً این طور نیست؛ شکرک زدن عسل، اصلاً ربطی به ناخالص بودن آن ندارد؛ در اصل آنچه به “شکرک زدن عسل” تعبیر می‌شود، در اصل “رس بستن عسل” است که در واقع فرایندی طبیعی برای عسل‌‌های خالص در سرمای هواست!

یعنی عسل خوب و خالصی که به‌هنگام عرضه به بازار به آن حرارت نداده باشند، در صورت قرار گرفتن در فضای سرد یا در یخچال به‌ صورت طبیعی رس می‌بندد. یا به‌ اصطلاح عمومی، شکرک می‌زند؛ این رس بستن به‌دلیل آنزیم‌های طبیعی است که توسط زنبور تولید شده و در عسل وجود دارند!

جالب اینکه در صورت حرارت دادن مستقیم یا غیر‌مستقیم عسل، این رس از بین می‌رود و دیگر این رس بستن، تکرار نخواهد شد؛ البته مصرف عسلی که رس بسته به هیچ عنوان مشکلی ندارد و تمام خواص طبیعی آن در این حالت حفظ می شود. حتی عسلی که حرارت ندیده، دارای خواص بیشتری است. اما اگر به‌هنگام مصرف، حالت رس بسته عسل، باب میل شما نیست، می‌توانید عسل را داخل یک ظرف شیشه‌ای بریزید و این ظرف را داخل ظرفی از آب جوش قرار دهید و برای چند دقیقه، آن را با شعله ملایم، حرارت دهید.
 

دومین باور اشتباه

باور دیگری که درباره عسل وجود دارد، مسئله میزان “غلظت عسل” است. برخی تصور می‌کنند که عسل خوب و خالص حتماً باید غلیظ هم باشد. در صورتی که میزان غلظت عسل ربطی به خالص یا ناخالص بودن آن ندارد و بسته به نوع گیاه، فصل و محلی که زنبور از آن تغذیه کرده است، غلظت عسل هم می‌تواند متفاوت باشد.

همین مسئله در مورد “رنگ عسل” هم صادق است. بسته به نوع گیاه و گل‌هایی که زنبور برای تهیه عسل به‌ روی آنها نشسته است، رنگ عسل می‌تواند از زرد روشن تا قهوه‌ای تیره و حتی نزدیک به سبز زیتونی نیز باشد.

دیگر باورهای اشتباه در مورد عسل

همچنین باورهایی نظیر سوختن یا نسوختن عسل در مجاورت شعله، میزان کشیدگی یا بریدن عسل و … نیز الزاماً نمی‌تواند نشانه خالص یا ناخالص بودن عسل باشد.

فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی

اندازه گیری ساکارز عسل

قاعدتاً میزان “ساکارز عسل” یکی از بهترین فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی و خوب است. که این فاکتور فقط از طریق انجام آزمایش در آزمایشگاه‌های ویژه، امکان‌پذیر می باشد. هرچه میزان ساکارز عسل به عدد ۱ نزدیکتر باشد، عسل از درجه و خلوص بالاتری برخوردار است.
 

یکی دیگر از راه های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی، مزه کردن آن است.

عسل طبیعی علاوه بر شیرینی خاص، دارای مزه و طعم ویژه ای است. که فقط در عسل های طبیعی وجود دارد و عسل های مصنوعی فاقد این نوع مزه می باشند. بنابراین افراد می توانند با مصرف زیاد و توجه دقیق به درجه خلوص عسل، حتی نوع عسل را از نظر گیاه مورد مصرف زنبور تعیین کنند. زیرا هر گیاه، مزه خاصی به عسل می دهد. باید توجه داشت که عسل مصنوعی بیشتر مزه شیرینی شکر می دهد تا مزه خالص عسل.
 

فاکتور دیگر تشخیص عسل طبیعی، سرعت حل شدن در آب است.

اگر عسل را داخل لیوان محتوی آب بریزید، چنانچه به صورت عمودی وارد لیوان پر از آب شده و در ته آن جمع شود و به سرعت حل نگردد، عسل مطلوبی است. ولی اگر عسل هنگام ریختن، در آب حل شود، از مطلوبیت و خلوص کمتر و رطوبت بالاتری برخوردار است.

قابل ذکر است که هر یک از روش های فوق به تنهایی نمی توانند خالص و طبیعی بودن عسل را ثابت کنند.
 

نکته:

در انتها ذکر این نکته ضروری است که با توجه به تعدد مراکز و اشخاص عرضه‌کننده عسل در کشورمان، یکی از بهترین راهکارهای عملی برای اطمینان یافتن از طبیعی و خالص بودن عسل، اطمینان داشتن به فرد یا مرکز عرضه‌کننده عسل است.

با در نظر گرفتن مواردی که در خصوص فاکتورهای تشخیص عسل طبیعی ارائه شد، عسل عرضه‌شده توسط بسیاری از زنبورداران کشورمان و مراکز مورد اطمینان، عسل خوب و طبیعی است و تمام خواص و فواید ذکر شده برای عسل طبیعی را داراست؛

پس بهتر است با تغییر در نوع باور و اطلاعات خود، بار دیگر این ماده غذایی شفابخش و با خواص شگفت‌انگیز را در برنامه غذایی روزانه خود بگنجانیم. و صرفاً به‌خاطر برخی باورهای غلط، خود را از مصرف “عسل” محروم نکنیم!